‘Mijn kind leek hartstikke vrolijk, totdat ik deze ene gewoonte begon op te merken’

Mijn zoon is altijd een vrolijk kind geweest. Hij maakt grapjes, kan enorm hard lachen en krijgt met zijn humor regelmatig de hele tafel aan het lachen. Ik was dan ook gewend aan zijn lach.

Tot ik opeens merkte dat hij ook begon te lachen op momenten waarop er eigenlijk helemaal niets te lachen viel.

In eerste instantie vond ik het vooral grappig. Als ik hem ergens op aansprak, begon hij te giechelen. Wanneer hij iets had laten vallen en ik vroeg of hij zich had bezeerd, lachte hij. Zelfs als een ander kind op school iets vervelends tegen hem had gezegd, vertelde hij het met een grote glimlach.

Ik dacht: dat is gewoon mijn kind.

Maar na een tijdje begon het me op te vallen dat het steeds vaker gebeurde.

Hij lachte zelfs als hij eigenlijk verdrietig was

Het moment waarop ik er echt bij stil bleef staan, gebeurde op een middag na school.

Mijn zoon kwam thuis en vertelde dat een jongen uit zijn klas iets onaardigs tegen hem had gezegd. Terwijl hij het vertelde, moest hij steeds lachen.

Ik lachte in eerste instantie met hem mee. Maar toen ik beter keek, zag ik dat zijn ogen helemaal niet vrolijk stonden.

“Waarom lach je eigenlijk?” vroeg ik.

Hij haalde zijn schouders op.

“Gewoon.”

Dat antwoord maakte me nieuwsgierig.

Want waarom zou je lachen als je net vertelt dat iemand iets vervelends tegen je heeft gezegd?

Ineens zag ik het overal

Vanaf dat moment begon ik er onbewust meer op te letten.

Als hij iets fout deed en ik vroeg wat er gebeurd was, lachte hij.

Als hij ergens van schrok, lachte hij.

Als ik vroeg of hij ergens verdrietig om was, verscheen er een glimlach op zijn gezicht.

Zelfs wanneer hij iets niet durfde te zeggen, maakte hij er vaak een grapje van.

En opeens realiseerde ik me dat ik zijn lach misschien te vaak had gezien als bewijs dat hij zich goed voelde.

Terwijl lachen niet altijd betekent dat iemand blij is.

Lachen kan ook een manier zijn om spanning kwijt te raken

Kinderen reageren niet allemaal hetzelfde wanneer ze zich ongemakkelijk, gespannen of onzeker voelen. Sommige kinderen worden stil, anderen worden boos en weer anderen gaan juist lachen.

Dat lachen hoeft dus helemaal niet te betekenen dat een kind iets grappig vindt.

Het kan ook een automatische reactie zijn op spanning of ongemak. Een kind weet soms simpelweg niet goed wat het moet zeggen of doen en begint daarom te lachen.

Dat betekent overigens niet dat ieder kind dat op vreemde momenten lacht ergens mee zit. Sommige kinderen hebben nu eenmaal een giechelende persoonlijkheid of lachen uit zenuwen.

Maar bij mijn zoon was het vooral de combinatie die me opviel.

Hij lachte vooral wanneer hij zich ongemakkelijk voelde.

Ik stopte met vragen: “Waarom lach je?”

Achteraf denk ik dat ik het eerst verkeerd aanpakte.

“Waarom lach je nou?”

“Dit is toch helemaal niet grappig?”

“Stop eens met lachen.”

Dat waren opmerkingen die ik regelmatig maakte.

Maar daardoor werd het waarschijnlijk alleen maar ongemakkelijker.

Ik besloot daarom anders te reageren. Wanneer ik merkte dat hij lachte tijdens een serieus gesprek, benoemde ik vooral wat ik zag.

“Ik zie dat je moet lachen, maar volgens mij vind je dit eigenlijk helemaal niet grappig. Klopt dat?”

De eerste keren zei hij niet zoveel.

Maar langzaam begon hij meer te vertellen.

Soms bleek er helemaal niets aan de hand te zijn. Dan was hij gewoon zenuwachtig of vond hij het gesprek ongemakkelijk.

Maar soms bleek hij zich wel degelijk ergens druk om te maken.

Hij hoefde niet altijd vrolijk te zijn

Misschien was dat uiteindelijk wel de belangrijkste les voor mij.

Ik was zo gewend aan mijn vrolijke kind dat ik vrolijkheid bijna als een soort bewijs zag dat het goed met hem ging.

Maar kinderen mogen natuurlijk ook zenuwachtig zijn. Of verdrietig. Of boos. Of onzeker.

En soms kan een kind juist op die momenten lachen.

Sindsdien probeer ik daarom niet meer alleen te kijken naar wat mijn kind doet, maar ook naar het moment waarop hij het doet.

Lacht hij omdat hij iets echt grappig vindt? Of omdat hij niet goed weet hoe hij met een situatie moet omgaan?

Dat verschil is niet altijd meteen zichtbaar.

Eén gewoonte zegt natuurlijk niet alles

Het is belangrijk om niet meteen achter ieder lachje een probleem te zoeken. Een kind dat regelmatig giechelt wanneer het zenuwachtig is, hoeft helemaal niet ongelukkig te zijn.

Toch kan een plotselinge verandering in gedrag wel een reden zijn om wat beter op te letten.

Lacht je kind bijvoorbeeld opvallend vaak tijdens serieuze gesprekken, maakt het voortdurend grapjes wanneer het eigenlijk verdrietig lijkt of lijkt het emoties steeds weg te lachen? Dan kan het geen kwaad om eens rustig te vragen wat er in hem of haar omgaat.

Zonder oordeel. Zonder meteen een oplossing te willen geven.

Gewoon door te luisteren.

Want mijn kind leek hartstikke vrolijk.

Totdat ik ontdekte dat zijn lach soms helemaal niets met vrolijkheid te maken had.