Je kind doet moeilijk over eten? De ‘oma-regel’ zorgt mogelijk voor minder strijd aan tafel

“Ik lust het niet.”

“Ik wil iets anders.”

“Waarom moet ik dit eten?”

Als je iedere avond opnieuw in een discussie over eten belandt, ben je absoluut niet de enige. Vooral bij peuters en jonge kinderen kan het avondeten soms veranderen in een dagelijks onderhandelingsmoment.

Toch hoef je niet iedere keer een nieuw alternatief gerecht te maken. Een simpele opvoedregel die steeds vaker wordt aangehaald bij lastige eetmomenten is de zogenaamde oma-regel. Het idee is eigenlijk verrassend eenvoudig: je bepaalt als ouder wat er op tafel komt, maar je kind bepaalt hoeveel het daarvan eet.

En juist dat verschil kan voor minder strijd zorgen.

Wat is de oma-regel?

De naam ‘oma-regel’ doet misschien vermoeden dat je kind eerst zijn bord moet leegeten voordat er een toetje komt. Dat is juist niet het idee dat je zou willen gebruiken.

De moderne variant draait eerder om een duidelijke verdeling van verantwoordelijkheid.

Als ouder bepaal je wat en wanneer er gegeten wordt. Je kind krijgt binnen die grenzen ruimte om zelf te bepalen of en hoeveel het eet.

Het Voedingscentrum adviseert bijvoorbeeld om kinderen niet te dwingen hun bord leeg te eten. Ook wordt geadviseerd om geen ander eten klaar te maken als een kind iets niet lekker vindt.

Dat klinkt misschien streng, maar het voorkomt volgens deze aanpak juist dat iedere maaltijd verandert in een onderhandeling.

Dus: geen tweede maaltijd maken

Stel: je hebt pasta met groenten gemaakt.

Je kind kijkt naar het bord en zegt meteen:

“Ik lust dit niet.”

De verleiding is dan groot om snel een boterham, tosti of bordje pasta zonder groenten te maken.

Maar wanneer je dat iedere keer doet, leert je kind ook dat weigeren uiteindelijk een ander gerecht kan opleveren.

Bij de oma-regel blijft het oorspronkelijke eten gewoon onderdeel van de maaltijd. Je hoeft je kind niet te dwingen om ervan te eten, maar je maakt ook niet automatisch iets anders.

Je kunt bijvoorbeeld rustig zeggen:

“Dit is wat we vanavond eten. Je hoeft het niet op te eten als je geen honger hebt.”

Daarmee haal je een groot deel van de strijd uit het moment.

Het bord hoeft dus niet leeg

Dit is misschien wel het belangrijkste onderdeel.

Een kind hoeft niet koste wat kost zijn bord leeg te eten. Volgens het Voedingscentrum voelen kinderen doorgaans goed aan hoeveel ze nodig hebben en kan de hoeveelheid die ze eten per dag verschillen. Het advies is daarom om niet te dwingen en kleine porties op te scheppen.

Een klein beetje opscheppen kan bovendien psychologisch een stuk prettiger zijn voor een kind.

Een bord vol broccoli, aardappelen en vis kan voor een peuter behoorlijk overweldigend zijn. Een paar kleine hapjes zien er veel haalbaarder uit.

Wil je kind daarna meer? Dan kan het altijd nog wat krijgen.

Maar wat als je kind helemaal niets eet?

Dat is precies het moment waarop veel ouders onzeker worden.

Je hebt een gezonde maaltijd gemaakt en je kind weigert vervolgens alles. Moet je dan toch een boterham maken?

Het Voedingscentrum adviseert om niet meteen ander eten te geven wanneer een kind iets niet lust. Een kind kan anders leren dat weigeren loont. Tegelijkertijd benadrukt het Voedingscentrum dat een kind niet gedwongen moet worden om te eten.

Dat betekent in de praktijk: jij bepaalt wat er wordt aangeboden, maar je hoeft geen strijd te voeren over iedere hap.

Een kind kan een keer weinig eten. De eetlust kan bovendien per dag verschillen.

Waarom werkt minder druk soms beter?

Een eetmoment kan snel veranderen in een machtsstrijd.

“Neem nog drie hapjes.”

“Nee.”

“Probeer dan in ieder geval één hapje.”

“Nee!”

“Als je niet eet, krijg je geen toetje.”

Voor je het weet gaat het gesprek nauwelijks nog over eten, maar vooral over wie er bepaalt.

Juist daarom adviseert het Voedingscentrum om de sfeer aan tafel ontspannen te houden en eten niet als straf of beloning te gebruiken.

Ook bij kinderen die weinig groenten eten wordt geadviseerd om rustig te blijven en het eten zonder veel nadruk aan te bieden. Sommige kinderen hebben meerdere keren nodig om aan een nieuwe smaak te wennen.

“Maar mijn kind eet alleen brood!”

Ook dat herkennen veel ouders.

Een kind kan een periode hebben waarin het ineens maar een paar voedingsmiddelen wil eten. Vooral jonge kinderen kunnen terughoudend worden tegenover onbekend voedsel. Het Voedingscentrum noemt dit onder meer voedselneofobie: een normale ontwikkelingsfase waarin kinderen voorzichtiger kunnen worden met nieuw eten.

Dat betekent niet dat je ieder eetpatroon maar moet accepteren.

Je kunt juist blijven aanbieden wat je zelf ook eet, zonder van iedere maaltijd een test te maken.

Een klein stukje broccoli naast het vertrouwde eten kan bijvoorbeeld al genoeg zijn. Het kind hoeft niet meteen een hele portie op te eten.

Deze zin kan helpen aan tafel

Een simpele zin die goed past bij de aanpak is:

“Jij hoeft niet te eten, maar dit is wat er vanavond op tafel staat.”

Dat klinkt misschien in eerste instantie streng, maar eigenlijk geef je je kind daarmee juist een stukje verantwoordelijkheid.

Je zegt niet: je móét dit opeten.

Je zegt ook niet: zeg maar wat je wilt, dan maak ik dat.

Je geeft een duidelijke grens én ruimte.

Dat past bij het uitgangspunt dat ouders bepalen wat er wordt aangeboden en kinderen binnen die grenzen zelf kunnen bepalen hoeveel ze eten.

En hoe zit het dan met het toetje?

Daar kun je beter voorzichtig mee omgaan.

Het is volgens het Voedingscentrum niet verstandig om een toetje als beloning te gebruiken voor het opeten van bijvoorbeeld groenten. Daarmee kan eten een beloningswaarde krijgen en kan het kind bovendien het idee krijgen dat het ene eten ‘goed’ en het andere ‘slecht’ is.

Dus liever niet:

“Als je je broccoli opeet, krijg je een toetje.”

Maar gewoon:

“Na het eten is er yoghurt.”

Of je kind nu een paar happen heeft gegeten of zijn bord bijna helemaal leeg heeft gegeten.

Wanneer moet je je wél zorgen maken?

Een moeilijke eter betekent niet automatisch dat er iets aan de hand is. Veel kinderen hebben periodes waarin ze weinig eten of maar een beperkt aantal dingen willen.

Maar als je kind structureel heel weinig eet, afvalt, niet goed groeit of extreem veel voedingsmiddelen vermijdt, is het verstandig om advies te vragen. Het Voedingscentrum verwijst bij zorgen over groei onder meer naar het consultatiebureau of de huisarts.

Ook bij signalen van een daadwerkelijk eetprobleem is het belangrijk om professionele hulp te zoeken. Thuisarts adviseert bij vermoedens van een eetprobleem hierover te praten en contact op te nemen met de huisarts.

Minder strijd begint misschien juist met loslaten

De oma-regel klinkt misschien alsof je als ouder strenger moet worden. In de praktijk draait de aanpak juist voor een groot deel om minder druk.

Je bepaalt wat er op tafel komt. Je zorgt voor regelmaat. Je biedt verschillende voedingsmiddelen aan. Maar je hoeft niet iedere hap te controleren.

Want soms is de grootste winst aan tafel niet dat je kind ineens zijn hele bord leeg eet.

Het is dat jullie eindelijk weer eens rustig samen kunnen eten.