‘Ik vind de naam van dit jongetje op de voetbalclub stiekem meer wat voor een meisje, oeps’

‘Afgelopen weekend stond ik langs de lijn bij de voetbalclub van mijn neefje. De trainer las de opstelling voor. “Andrea, jij start rechtsback.” Zonder erbij na te denken keek ik automatisch rond of ik ergens een meisje zag staan tussen de jongens. Dat bleek dus niet het geval. Andrea was een energieke jongen van een jaar of negen, die zijn veters nog even strak aantrok en het veld op rende.

En ik dacht: oeps.

Want eerlijk? De naam Andrea klinkt in mijn hoofd als een meisjesnaam. Misschien komt dat doordat ik meteen moet denken aan zangeres Andrea Bocelli — al is dat natuurlijk óók een man. Of aan vrouwen die Andrea heten in mijn eigen omgeving. In Nederland wordt Andrea vaak als vrouwelijk ervaren. Maar in landen als Italië is Andrea juist een uitgesproken jongensnaam.

Toch merkte ik hoe snel mijn brein een aanname maakte. Ik hoorde de naam en vulde automatisch het plaatje in.

Hoe hardnekkig onze naam-associaties zijn

Het zette me aan het denken. Blijkbaar heb ik onbewust een soort intern namenregister: dit klinkt als een jongen, dat als een meisje. Namen die eindigen op een -a stop ik blijkbaar sneller in het hokje “meisje”. Terwijl dat taalkundig en cultureel helemaal niet zo zwart-wit is.

Andrea is daar een perfect voorbeeld van. In Italië is het al eeuwenlang een traditionele jongensnaam, afgeleid van Andreas. Denk maar aan modeontwerper Andrea Pirlo — een mannelijke Andrea die niemand in Italië voor een vrouw zou aanzien. Maar in Nederland of Duitsland wordt de naam vaker aan meisjes gegeven.

En dus sta ik daar langs de lijn, terwijl Andrea een perfecte sliding maakt en de bal verovert. Geen twijfel mogelijk: dit is gewoon een jongen met een naam die ik anders had ingedeeld.

Die stomme verwarring

Mijn “oeps” zat ’m niet in de naam. Die is prachtig. Het zat ’m in mijn eigen aanname. In hoe snel ik, zonder dat ik het doorhad, een beeld vormde op basis van alleen een klank.

Misschien is dat wel het interessante aan namen. Ze zeggen iets over cultuur, over trends, over familiegeschiedenis. Maar ze zeggen niet automatisch iets over iemands gender, karakter of identiteit.

Sinds die zaterdag probeer ik mezelf iets vaker te betrappen op dat automatische invullen. Want uiteindelijk is Andrea gewoon Andrea: een fanatieke rechtsback met modder op zijn knieën en een brede glimlach na de wedstrijd.

En ik? Ik heb weer iets geleerd over hoe snel ik denk te weten wat een naam “hoort” te betekenen. Oeps — maar dan op een goede manier.