De 6-secondenregel kan het verschil maken voor kinderen met (lichte) autisme: zo pak je het aan

Sommige kinderen hebben net wat meer tijd nodig om een vraag te verwerken, hun gedachten te ordenen of een antwoord te formuleren. Toch vullen volwassenen die stilte vaak al snel in. Ze stellen de vraag opnieuw, geven het antwoord alvast of gaan ervan uit dat een kind niet luistert.

Bij kinderen met autisme kan dat extra lastig zijn. Daarom wordt er in de begeleiding van kinderen met autisme soms gesproken over het belang van extra verwerkingstijd. De zogenoemde 6-secondenregel sluit daarbij aan: geef een kind na een vraag bewust even de tijd om te reageren.

Maar wat houdt deze regel precies in, en waarom kan een paar seconden wachten zo’n verschil maken?

Wat is de 6-secondenregel bij autisme?

De 6-secondenregel is een praktische benadering waarbij je na het stellen van een vraag ongeveer zes seconden wacht voordat je opnieuw iets zegt. In plaats van de vraag meteen te herhalen of het kind te helpen met een antwoord, geef je het de ruimte om de informatie te verwerken.

Het is belangrijk om te weten dat de 6-secondenregel geen officiële diagnostische regel voor autisme is. Ook bestaat er geen wetenschappelijke richtlijn die voorschrijft dat ieder kind met autisme precies zes seconden nodig heeft. Het gaat om een hulpmiddel dat ouders en begeleiders kan helpen om bewuster met stiltes om te gaan.

Sommige kinderen hebben inderdaad meer tijd nodig om een vraag te begrijpen of een antwoord te formuleren. Dat kan bij autisme voorkomen, maar verschilt sterk per kind. Ook kinderen zonder autisme kunnen baat hebben bij extra verwerkingstijd.

Waarom hebben sommige kinderen met autisme meer tijd nodig?

Autisme kan invloed hebben op de manier waarop iemand informatie verwerkt, prikkels ervaart en communiceert. Een vraag die voor een volwassene eenvoudig lijkt, kan voor een kind uit meerdere stappen bestaan.

Denk bijvoorbeeld aan een ouder die vraagt: ‘Wat vond je vandaag het leukste op school?’ Het kind moet mogelijk terugdenken aan de dag, verschillende gebeurtenissen overwegen, bepalen wat het wil vertellen en vervolgens de juiste woorden vinden.

Als een kind daarnaast moe is of veel prikkels heeft ervaren, kan antwoorden nog lastiger zijn. Dat betekent niet automatisch dat het de vraag niet begrijpt of niet wil reageren.

Ook de manier waarop een vraag wordt gesteld, speelt een rol. Meerdere vragen achter elkaar, figuurlijk taalgebruik of een onverwachte verandering van onderwerp kunnen het voor sommige kinderen moeilijker maken om direct te antwoorden.

Dit gebeurt er als je een kind te weinig tijd geeft

Stel dat je je kind vraagt om zijn schoenen aan te trekken. Je krijgt geen reactie en vraagt nog een keer: ‘Heb je me gehoord? Je moet nu echt je schoenen aantrekken.’ Vervolgens wijs je naar de schoenen en herhaal je de opdracht nogmaals.

Voor een kind dat nog bezig is de eerste instructie te verwerken, kan die extra informatie het juist ingewikkelder maken. Het moet dan niet alleen de oorspronkelijke opdracht begrijpen, maar ook de nieuwe woorden en de toenemende druk verwerken.

Dat betekent niet dat herhalen altijd verkeerd is. Soms heeft een kind de vraag simpelweg niet gehoord of begrepen. Maar door eerst even te wachten, kun je voorkomen dat je onbedoeld steeds meer informatie toevoegt.

Zo pas je de 6-secondenregel thuis toe

De regel is eenvoudig toe te passen in alledaagse situaties. Het belangrijkste is dat je niet alleen de woorden, maar ook de stilte na je vraag bewust gebruikt.

1. Stel één duidelijke vraag.
Vraag bijvoorbeeld: ‘Wil je je jas aantrekken?’ in plaats van verschillende opdrachten tegelijk te geven.

2. Wacht rustig even af.
Tel in gedachten tot zes voordat je de vraag herhaalt. Kijk of je kind tijd nodig heeft om te reageren, zonder direct een antwoord voor te zeggen.

3. Geef niet meteen een tweede opdracht.
Probeer te voorkomen dat je de stilte opvult met extra uitleg of nieuwe vragen.

4. Kijk wat je kind nodig heeft.
Reageert je kind niet? Dan kun je de vraag eenvoudiger formuleren, de opdracht opdelen in kleinere stappen of een visuele aanwijzing geven.

5. Pas de wachttijd aan.
Zes seconden is geen magisch getal. Het ene kind reageert sneller, terwijl het andere kind meer tijd nodig heeft. Kijk daarom vooral naar wat bij jouw kind past.

Betekent langzaam reageren dat een kind autisme heeft?

Nee. Een kind dat niet meteen antwoord geeft, heeft niet automatisch autisme. Langzaam reageren kan allerlei oorzaken hebben, zoals vermoeidheid, spanning, afleiding, taalproblemen of verlegenheid.

Autisme wordt bovendien niet vastgesteld op basis van één gedrag of één kenmerk. Bij een autismediagnose kijkt een deskundige naar een breder patroon van kenmerken, waaronder verschillen in sociale communicatie en interactie en beperkte of repetitieve gedragspatronen of interesses. Daarbij wordt ook gekeken naar de ontwikkeling en de invloed op het dagelijks functioneren.

Maak je je zorgen over de ontwikkeling of communicatie van je kind? Bespreek dat dan met de huisarts, het consultatiebureau of een andere betrokken zorgprofessional.

Een paar seconden geduld kunnen de communicatie verbeteren

De 6-secondenregel draait uiteindelijk niet om het exact tellen van seconden, maar om een andere manier van communiceren. Door na een vraag even stil te zijn, geef je je kind de gelegenheid om informatie te verwerken en zelf te reageren.

Voor kinderen met autisme kan dat in sommige situaties helpend zijn. Het voorkomt mogelijk onnodige druk en geeft ouders tegelijkertijd de kans om beter te observeren wat hun kind nodig heeft.

En misschien is dat wel de belangrijkste les: niet ieder kind dat stil blijft, negeert je. Soms heeft het gewoon wat meer tijd nodig.